Ny Mpisolo mahasoritena sy ny matoanteny

   Teny Mitarika

      Efa nodinintsika hatrany amin’ny Abidia sy izay tokony hazava alohan’ny tena Fandalinana amin’ny Antsipiriany ny Rafitry ny Gramera Hebreo, dia tsy nandalovantsika foana koa ireto:

      Ny Mpanoritra – Ny Mpamaritra -  Ny Mpisolo Mpanondro -  Ny Mpisolo Mpanontany  Ny Mpisolo Mpampifandray, sns…sns…

             Ireny sy ny toy ireny tokoa no nahazatra ny Mpandrafitra ny Gramera amin’ny Fiteny rehetra  hatramin’izay, ary mbola arahintsikakoa raha manoratra izao Gramera atokana ho an’ny daholobe izao, dia ho an’ny Olona Mampiana-tena sy tsy eo alohan’ny Mpampianatra satria te-hahay tokoa ity Fiteny nanoratana ny Testamenta Taloha ity. Mila mahay izany ny rehetra, ny Kristiana, ny Laika, na ireo liana fotsiny tre-hahay izany aza, satria tena mihazakazaka izay tsy izy ny Toetr’andro sy ny Fandrosoana noho ny Fanatontoloana iainantsika ankehitriny. Tsara ireny !

             Nisafidy lalana sy fomba hafakely  ny tenako, raha mamolavola ity Gramera Hebreo dinihinareo ity, ka izay hahazoanareo mpianatra sy hahazoanareo mirakitra izany amin’ny endrika Pratika sady haingana dia haingana no vain-doham-pandalinana ataontsika. Izany no tena “Laharam-pahamehana” aroso ho anareo.  Ity Gramera ity mantsy, arak’izay efa nolazaiko tary am-piandohàana, tany amin’ny

 “SAVA-RANONANDO”, dia  “Atokana indrindra ho an’ny Mampiana-tena , na ho an’ ny  tsy eo anatrehan’ny Mpampianatra  intsony”,  fa tsy  ho an’ny Avara-pianarana  na ho an’ny Siantifika, na dia ekena aza fa mety hanampy azy ireny koa izao Gramera Tsotra nefa feno aroso ho an’ny besinimaro izao.

 Ny kendrena amin’izao fanovana rindran-damina izao, dia tsotra ihany : Ny Mpisolo Mahasoritena sy ny Matoanteny no fototra tsy maintsy iaingàna amin’izao Fizarana Faharoa izao.              Raha handalina ny Matoanteny ary isika dia ny “Foto-teny” ( Litera 3  ), hatrany ( Fa ankavitsiana no ahitana Litera 4, satria misy koa izany )  no tsy maintsy ilofosana, satria ireo no iforonan’ny Fiteny rehetra, sy ireo sampan-teny andrafetana ny Fehezan-teny amin’ny Fiteny Hebreo.

 Arak’izany, dia hodinhintsika miaraka , ny:  ”Mpisolo Mahasoritena”syny“Matoanteny

 Antony roa no mahatonga antsika hanao izany:

- Ny Matoanteny dia tsy azo dinihina manokana raha tsy miaraka amin’ny Mpisolo Mahasoritena.

- Ny Mpisolo Mahasoritena mantsy no fototry ny Fitanisàna ny Matoanteny.

  NY MPISOLO MAHASORITENA

 Ny Mpisolo Mahasoritena, dia manana ireto andraikitra ireto:

  • Manana ny endriky ny Tovana izy. (Hodinhintsika aoriana kely izany, noho isika hiditra amin’ny Matoanteny vao hiverina amin’izany).
  • Mitoby betsaka amin’ny Fameno izy.
  • Manana andraikitra mitovy amin’ny Fameno izy.
  • Manana ny toetra Feno sy Tanteraka koa izy.

Misy ohatra vitsivitsy asehontsika eto hanehoana fa manana ireo toetra aman’andraikitra ireo tokoa ny Mpisolo Mahasoritena, arak’ireto manaraka ireto :

אני  na   אנכי   Aniy  na   Anokiy =  Izaho       אנו   Anou  na  אנהנו  na  Anah’nou  =  Isika  na  Izahay ).     אתה Athah =  ‘Ianao  ( raha Lehilahy )          אתם  Athêm        =  ‘Ianareo  ( raha Lehilahy Maro )

את  Athe  =  ‘Ianao ( raha Vehivavy )             אתן   Athên (*)  =  ‘Ianareo  ( raha Vehivavy Maro ).

הוה       Hou’  =  Izy  ( raha Lehilahy ).            הם   Hêm   na  המה  Hêmâh  =  Izy ireo (Lehilahy).

היא       Hiy’  =  Izy  ( raha Vehivavy )               הן   Hên  na  הנה  Hênâh  = Izy ireo ( raha vehivavy)

             (*) Ny אתן   Athên = ‘Ianareo.(Mpisolotena Faharoa Maro)  Azo heverina ho fihavian’ny Teny Malagasy ity , izay toa milaza « Fanazimbàna » na « Famazivaziana » ny Vehivavy.

Ohatra :  “ Iny ny AN-TENA . . .” =  “ Iny Zavatr’I TENA . . .”

   Rehefa fakafakaina ny « Matoanteny », dia toy izao no endrika isehoan’ny « Mpisolo Mahasoritena » :

  • Raha “Lazaina”  izy, dia miseho amin’ny endrika “Tovona”  na  “Tovana”.
  • Raha “Fameno” kosa izy, dia miseho amin’ny endrika “Fameno Mivantana”  na “FamenoTsy Mivantana” ( Ankolaka )

 NY MATOANTENY

       Alohan’ny hirosoantsika amin’ny Fanazavana ny Lesona momba ny  “ Matoanteny “,  dia hasehoko anao Mpianatra, vokatry ny Fikarohana sy ny Fanisàna ireo “ Matoanteny “ isaky ny Litera (Abidia) . Mety hahaliana anao,  sady hanome hery sy fahazotoana anao ny fahitana azy ireto.Ary maninona koa moa raha lazaina hoe, mety hanjary Kilalao ho anao ka hanafaingana ny fianarana ataonao ny fahitanao sy ny fahalalanao azy ireo.  Tadidio tsara ireo Tarehi-marika ireo, afa-tsy ny  Litera    ו  Vav   ihany no mbola anaovana Fikarohana sy Fanisàna, ka homena anao ihany aoriana kely. Indreto ary izy rehetra ireo:

א   Aleph   =    62      ב    Beiyth   =    55       ג    Guimel    =   46       ד    Daleth    =    40

ה   Hey      =    23       ו    Vav       =    - -        ז     Zaiyn       =   33       ה    Reiyth    =   102

ט   Teiyth  =    27       י    iYôdh   =    69        כ   Kaph      =   54        ל    Lamedh =    33

מ   Meiym =    57       נ    Noun    =  108       ס     Samekh  =   45        ע    Raiyn    =     93

פ   Pey       =    70       צ   Tsadey  =   50        ק    Qôph      =    62       ר    Reiysh   =     84

ש  Shiyn   = 100       ש    Siyn      =   37        ת    Thav       =    27

                 1.-Fanazavana Mialoha:

       Amin’ny Fandalinantsika ny Matoanteny, dia izao manaraka izao ny Rindran-damina harahintsika:

  • Ny Lasa sy ny Fiforonany – Ny Filàza Mandidy sy ny Fiforonany.
  • Ny Ho Avy.
  • Ny Filàza Tsy misy Mpamaritra – Ny Mpamaritra Matoanteny – Ny Ho Avy sy ny Fiforonany.
  • Ny Fiforonan’ny Impératifs  (hadika)
  • Ny Fiforonan’ny Participes (hadika)
  • Ny Matoanteny Tsy Manara-drafitra.  

Alohan’ny hidirantsika amin’ny Antsipiriany mahakasika ny Matoanteny, dia tsara raha hasiam-panazavana vitsivitsy, izay tena tsara ho fantatra, araka izao:

           i)- Mitsinjara ho “Fotoana Roa” ihany ny  “Matoanteny Hebreo” eo amin’ny fomba filàza“Mpisolo Tena”, dia  ny  “Lasa”  sy ny  “Ho-Avy”.

      Izany hoe:        

      -  Raha  “Matoanteny” izy, dia sady manana   “Fotoana”  no  manana  “Fameno” koa.

      -  Raha  “Mpamaritra” kosa izy, dia mamaritra ny toetry ny  “Anarana”.

         a)-  Ny “ Mpamaritra Matoanteny”, dia sady  “Matoanteny”  no  “Mpamaritra

         b)- Ny “ Mpamaritra Matoanteny”,  dia afa-miforona miaraka amin’ny  “Mpanampy”.

         d)- Raha manana  “Fameno”,  na ialohavan’ny  “Mpampiankin-teny” izy, dia tsy miova amin’ny toetrany.

         e)- Ny  “Mpamaritra Matoanteny”,  dia mitovy lenta tanteraka amin’ny “Fehezan-kevitra Miankina”  araka ny toe-javatra.

         f)- Araka izany, dia manana andraikitra lehibe eo amin’ny fandrafetana ny  “Fehezan-teny”  iray amin’ny Hebreo ny  “Mpamaritra Matoanteny”, ka tsy tokony hataoambin-javatra ny fandalinana izany

          ii)- Mba hanehoana ny “Ankehitriny”  anefa, dia tsy maintsy ampiasaina ny  Mpamaritra  Matoantenin’ny Mpikatroka Mahefa = AM- “. Hampahazava tsar any tian-kambara, dia aoka horaisintsika amin’ny antsipiriany kokoa:

         Raha araka ireo tsetsatsetsa tsi-aritra ireo ary, dia tsy maintsy ampialohavina azy ny “Mpisolo Mahasoriteny”, no sady tsy tokony hohadinoina koa ny “ Matoanteny Milaza Fisiana =  DIA “. Ohatra ( Amin’ny Fiteny Malagasy ) :  “ MIHINAM-BARY “ :

                     “ Izaho  DIA  eo   AM-pihinanam-bary “ =  “Eo am-pihinanam-bary aho “  =   “ Eo  AM- … aho “.  Izany hoe :  “ Mihinam-bary aho “.

          iii)- Ny “Mpisolo Mahasoritena” rehetra, dia:

          a)- Voatondron’ny  “Tovana” ,  raha milaza ny  “ Lasa “.

          b)- Voatondron’ny “Tovona” kosa , rehefa milaza ny “ Ho-Avy “.

          iv)- Na ny  “Tovona”  na ny  “Tovana” mantsy amin’ny Hebreo, dia samy notsoahina avy tamin’ny  “Mpisolo Mahasoritena”  avokoa.

          v)-  Mba hanamarihana tsara ny Fahasamihafan-kendriky ny  “Mpanao”  sy ny  “Atao”, dia “Mpisolo Mahasoritena Fahatelo” amin’ny  “Lasa”  no ampiasaina.

          vi)- Ny  “Foto-teny”  tsirairay amin’ny  “Matoanteny”, dia voasorotry ny”Fahasamihafam-pitanisàna Efatra”  avokoa :

          a)- Fisehoana Tsotra:

  • Ny “Fisehoana Tsotra”, dia manambara “Fahavitan’ny Asa Natao”, na “Fiharana Tsotra amin’ny Atao”.
  • Anisan’ny “Fisehoana Tsotra” ny:

QÂL           =   Mpanao = Mpikatroka.

 Ohatra:   קשר  Qâshar  =  Namatotra . . . izy  =  Nafatony ilay olona. 

NIPH’AL   =   Atao  =  Iharana.

 Ohatra:   נקשר  Niq’shar  =  Voafatotra izy  =  Voageja = Voarohy.

 Misy  נ  Nun = Noun , eo alohan’ny Foto-teny eto.

           b)- Fisehoana Hamafisana :

  • Ny « Fisehoana Hamafisana », dia manambara « Fahavitan’ny Asa Natao”, na “Fiharan-javatra Mafy amin’ny Fomba Mahery Vaika” amin’ny “Atao”.
  • Anisan’ny “Fisehoana Hamafisana” ny:

PI’EL         =   Mpanao Mafy  =  Mpikatroka Mafy.

Ohatra:   קשר  Qisher  =  Namatotra . . . mafy izy = Nafatony mafy ilay olona

Misy “Dâguesh” matanjaka ao amin’ny  ש  Shiyn ( Litera Faharoa ).

PU’AL       =   Atao Mafy = Iharana Mafy.

 Ohatra:   קשר   Qûshar =Voafatotra Mafy dia Mafy iz =Voageja be.

 Misy “Dâguesh” matanjaka ao amin’ny  ש  Shiyn ( Litera Faharoa ).

            d)- Fisehoana Mpampanao:

  • Ny “Fisehoana Mpampanao”, dia manambara “Fahavitan’ny Asa Nampanaovina”, na “Nihatra noho ny Baikon’ny Olona Nirahina”. Izany hoe:

“Baikon’ny D hataon’ny B amin’ny A”.

  • Anisan’ny “Fisehoana Mpampanao”, ny:

HIPH’IL     =   Mpampanao ny Asa.

 Ohatra:   הקשיר  = Nampamatotra = Nampamatotra olona izy.

 Misy  ה  Héiy eo alohan’ny Foto-teny, ary  י  iYôdh eo anelanelan’ny  ש  Shiyn sy ny  ר  Reiysh.

HOPH’AL  =   Iharan’ny Fampanaovana.

 Ohatra:   הקשר  =  Hôq’shar  =  Nampamatorina  ( ilay olona ).

 Misy  ה  Héiy eo alohan’ny Foto-teny.

              e)- Fisehoana Mahavoatena :

  • Ny “Fisehoana Mahavoatena”, dia manambara “Fahavitan’ny Asa noho ny Nataon’ny Tena ihany” na “ Nihatra noho ny Tena ihany no nanao izany”.
  • Ny « Fisehoana Mahavoatena », dia ny :

HITH’PA’EL =  Mahavoatena.

Ohatra:   התקשר   Hith’qasher  =  Namatotena izy  =  Nanao Tadimody ny Tenany izy..

Misy  הת  Hith’ eo alohan’ny Foto-teny, ary « Dâguesh » matanjaka eo amin’ny  ש  Shiyn  ( Litera Faharoa amin’ny Foto-teny ).

 

Créer un site gratuit avec e-monsite - Signaler un contenu illicite sur ce site